Badania obrazowe takie jak USG i RTG stanowią podstawę diagnostyki w przypadku podejrzenia wielu schorzeń oraz urazów. Badanie USG pozwala na bezinwazyjną ocenę narządów wewnętrznych zwierzęcia, wykrycie wielu zmian chorobowych, a także ciała obcego, które mogło zostać przez nie połknięte.
autor: lekarz weterynarii Hanna Domańska
W dzisiejszym artykule skupimy się na diagnostyce wykonywanej za pomocą Ultrasonografu stosowanej w weterynarii, a także tym w jaki sposób należy prawidłowo przygotować pupila do badania USG.
Badanie USG zwierząt – kiedy należy je wykonać?
Jednym z często stosowanych w weterynarii rodzajów diagnostyki obrazowej jest ultrasonografia, wykorzystująca fale ultradźwiękowe. Jej główne atuty to bezinwazyjność, bezbolesność i bezpieczeństwo dla pupila. Między innymi dlatego doskonale sprawdza się przy obrazowaniu narządów miękkich jamy brzusznej. Z pomocą aparatury USG wykonuje się także echo serca oraz badania ciąży.
Badanie to wykonuje się np. przy:
- podejrzeniu problemów w obrębie jamy brzusznej,
- diagnozowaniu chorób narządów wewnętrznych,
- ciąży,
- podejrzeniu guzów.
Podobnie jak badanie RTG dla zwierząt, ultrasonografia służy również do kontrolowania stanu pooperacyjnego pacjenta.
Problemy w obrębie jamy brzusznej
Wiele dolegliwości dotyczących np. układu pokarmowego czy moczowo-płciowego może być diagnozowanych za pomocą aparatu USG. Pozwala on ocenić m.in. grubość ścian jelit, węzły chłonne, wątrobę, nerki, trzustkę i pęcherz. Wskazaniem do wykonania takiego badania są:
- przewlekłe lub nawracające biegunki albo wymioty,
- nagły spadek lub wzrost masy ciała,
- „przelewanie” w brzuchu i jego wzdęcie,
- przyjmowanie przez zwierzę pozycji bólowych.
Podejrzenie chorób narządów wewnętrznych
Badania USG umożliwiają diagnozowanie stanów zapalnych narządów wewnętrznych. Z pomocą tej aparatury można również sprawdzić, czy w pęcherzu moczowym lub w nerkach występują kamienie. W takich sytuacjach ultrasonografia stanowi uzupełnienie morfologii i biochemii krwi.
Wskazaniem do wykonania USG są m.in. nieprawidłowe próby wątrobowe czy nerkowe, które nie mają wyraźnych przyczyn. Badanie przeprowadza się także przy powiększonym brzuchu i wodobrzuszu. Przesłanką do tej diagnostyki są też nawracające infekcje dróg moczowych oraz krwiomocz.
Ciąża
Podobnie jak u ludzi, u kotów i psów z pomocą aparatu USG można obserwować ciążę. Ultrasonograf pozwala potwierdzić ją około 21. dnia po kryciu. Umożliwia również ocenę żywotności płodów, ich rozwoju oraz ewentualnych komplikacji.
Podejrzenie guzów
We współczesnej weterynarii USG jest kluczowym badaniem przy podejrzeniu nowotworów narządów wewnętrznych. Z pomocą ultradźwięków można ocenić wielkość, lokalizację i strukturę zmiany. Wykonując taką diagnostykę, da się wykryć też ewentualne przerzuty w węzłach chłonnych czy wątrobie. Obrazowe wykrycie guzów często poprzedza dalszą diagnostykę w postaci np. biopsji czy tomografii lub rezonansu magnetycznego.
Badanie USG u zwierząt w celu zbadania ewentualnych zmian zaleca się przy np.:
- nieznanych przyczynach utraty masy ciała,
- osłabieniu,
- braku apetytu,
- wyraźnym powiększeniu i asymetrii brzucha (w połączeniu z wyczuwalnymi zgrubieniami),
- nieprawidłowych wynikach badań krwi (np. anemii, zmianach enzymów wątrobowych).
Kontrola pooperacyjna
USG bardzo często wykonuje się także do kontroli pooperacyjnej, np. po zabiegu usunięcia guza czy zabiegach wykonanych na narządach jamy brzusznej. Pozwala ono ocenić gojenie, wykrywać ewentualne powikłania w postaci nagromadzonego płynu, ropni lub niedrożności. Szczególnymi przesłankami do wykonania tego badania po operacji u psów czy kotów są np. nagłe osłabienia (mogące wskazywać na krwotok wewnętrzny), gorączka czy dolegliwości bólowe.
Jak przygotować zwierzę do badania ultrasonograficznego?
Przygotowanie zwierzęcia przed badaniem USG wymaga standardowo głodówki (w przypadku psów – około 8-12 godzin, a kotów – 6-12 godzin). Zalegająca treść i gazy jelitowe mogą bowiem odbijać fale ultradźwiękowe i zasłaniać narządy. Niekiedy też zwierzęciu, na polecenie i według wskazań lekarza, podaje się środki zmniejszające wzdęcia.
Oprócz tego pupil na 2-3 godziny nie powinien oddawać moczu, więc ograniczamy w tym czasie spacery lub dostęp do kuwety. Przed badaniem zwykle konieczne jest wygolenie miejsca przyłożenia głowicy, czym zajmuje się personel gabinetu.
Podobnie jak RTG, badanie to przeprowadza się także w stanach nagłych, np. przy krwawieniu wewnętrznym. W takich okolicznościach robi się je bez takiego przygotowania jak przed zarejestrowaną wizytą.
Badanie USG dla zwierząt w Warszawie – podsumowanie
Badania obrazowe często stanowią podstawę w diagnozie konkretnych dolegliwości u zwierząt. W innych przypadkach nierzadko uzupełniają pozostałe metody diagnostyczne. Nie wiedząc, czy przy konkretnych objawach pupil powinien mieć RTG lub USG, warto dopytać o to przy rejestracji na wizytę. Wtedy też można uzyskać bardziej precyzyjne wskazówki, jak przygotować swojego czworonoga przed tym terminem. W stanach zagrażających życiu zaś nie należy zwlekać, tylko natychmiast udać się do gabinetu, gdzie weterynarz po rozpoznaniu sytuacji podejmie decyzję o dalszych krokach.